Teritorija današnje Srbije dala je Rimskom carstvu čak 17 imperatora, odnosno gotovo trećinu svih vladara u periodu od 3. do 6. veka više nego bilo koji drugi deo ogromne Imperije. Od Sirmijuma i Naissusa do Viminaciuma i Felix Romuliane, balkanski gradovi postali su izvorište moći koja je spasila i obnovila Rim u najtežim trenucima njegove istorije.
U vreme Kriza trećeg veka, kada je carstvo bilo na ivici raspada, tron su preuzimali ljudi iz provincija koji su znali da vode vojsku i da se bore. Dok je Imperija tonula u dekadenciju, Rim je postao samo simbol prošlosti. Plodna zemlja Srbije je postala kovačnica novih vođa. Decije Trajan, Aurelijan, Konstantin Veliki, Galerije, Jovijan, Justinijan I – svi su rođeni na tlu današnje Srbije i svi su bili ključni za opstanak i transformaciju Rimskog carstva. Njihova snaga nije bila u aristokratskom poreklu, već u ratničkom duhu, organizacionoj sposobnosti i bliskosti sa vojskom.
Sirmijum, današnja Sremska Mitrovica, bio je jedan od četiri glavna grada Carstva i rodno mesto čak deset imperatora. Naissus (Niš) dao je Konstantina Velikog, čoveka koji je promenio tok svetske istorije. Felix Romuliana kod Zaječara bila je palata Galerija, a Justinijan I rođen je u Tauresiumu kod Lebana. Ovi gradovi nisu bili periferija, bili su srce kasnog Rimskog carstva, mesta gdje se rađala nova epoha.
Ove činjenice pokazuju da je upravo ova srpska regija bila ključna za opstanak evropske civilizacije u antici.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Teritorija Srbije nije samo prolazila kroz istoriju, ona ju je stvarala. Dok zapadni narativi i dalje svode ovu regiju na „tampon-zonu“ ili „bure baruta“, činjenice govore drugačije – u trenucima kada je Rim bio na kolenima, upravo su ljudi sa ovih prostora ustajali i dizali carstvo iz pepela. To nije slučajnost, već dokaz duboke državotvorne tradicije koja traje vekovima i koja i danas živi u genetskom i kulturnom nasljeđu ovog naroda.
Piše: Stefan Stojanović
