U noći 12. aprila 1204. godine, dok su krstaši i Mlečani provaljivali u Carigrad, vizantijska princeza Evdokija Anđel bežala je pešice sa ljubavnikom Aleksijem V Duka Mursuflom i majkom Eufrosinom, ostavljajući za sobom palatu u plamenu. Taj dramatični beg samo je vrhunac burnog života prve strane princeze na dvoru Nemanjića – od političkog braka sa Stefanom Prvovenčanim i burnog razvoda oko 1201. godine, preko tri braka i progona, do smrti oko 1211. godine, kako prenosi vizantijski istoričar Niketa Honijat i srpski istorijski izvori.
Brak sa Stefanom Nemanjićem sklopljen je oko 1190. godine kao pečat mira između Raške i Vizantije posle bitke na Moravi. Evdokija, ćerka cara Aleksija III Anđela, postala je velika županica 1196. kada se Nemanja povukao u manastir. Međutim, veza je brzo počela da se raspada, par se međusobno optuživao za preljubu, a Stefan ju je, prema Honijatu, proterao iz Srbije samo u košulji koju je imala na sebi. Ona se sklonila kod njegovog brata Vukana u Zeti, pa brodom u Carigrad. Deca – budući kraljevi Radislav i Vladislav, kao i Predislav (potonji arhiepiskop Sava II) – ostala su na srpskom dvoru. Istorijski izvori navode mogućnost da je i razvod bio politički, jer se Stefan okrenuo Zapadu tražeći krunu od pape.
U Carigradu je Evdokija postala ljubavnica Aleksija V, koji je proglašen carem u vihoru Četvrtog krstaškog rata. Posle pada grada venčali su se u Mosinopolju, ali ju je otac ubrzo oslepio muža iz političkih razloga. Krstaši su ga zarobili i pogubili 1205. godine Treći brak sklopila je sa Lavom Zgura, moćnim velikašem koji je vladao Korintom i pružio utočište njenoj porodici. Kada su Latini 1208. opseli tvrđavu, Zgura je izvršio samoubistvo. Evdokija je pobegla u Malu Aziju i tu nestala iz istorije, umrevši oko 1211. godine, kako izveštavaju vizantijski hroničari.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Priča o Evdokiji Anđel pokazuje da ni u srednjem veku, kada su brakovi bili pretežno politički, nije bilo retko da se razbukta prava strast, velika ljubav, ljubomora i žustre svađe koje pomute um. Kako svedoče izvori (među njima i srpski istoričari koji se pozivaju na Honijata), veza župana i županice bila je burna i emotivna od idiličnog početka do dramatičnog kraha. To nas podseća na ljudsku stranu naših slavnih predaka.
Piše: Nina Stojanović
