Nemački kancelar Fridrih Merc našao se u centru kontroverzi nakon što je ruskog predsednika Vladimira Putina uporedio sa Adolfom Hitlerom, tvrdeći da se Moskva neće zaustaviti na Ukrajini, kao što se ni nacistička Nemačka nije zaustavila na Sudetima 1938. godine. Ova izjava izazvala je dodatnu pažnju javnosti zbog činjenice da je Mercov deda po majci, Jozef Paul Sauvinji, bio član Nacističke partije (NSDAP) i paravojne organizacije SA (ulične i batinaške sile nacista, za razračunavanjem sa političkim neistomišljenicima) još od 1933. godine, i to u činu višeg starešine.
Sauvinji je od 1917. do 1937. bio gradonačelnik Brilona. Iako je političku karijeru započeo u katoličkoj Centarskoj partiji, ubrzo nakon dolaska Hitlera na vlast pristupio je nacistima. U arhivima su zabeleženi njegovi javni govori u kojima je hvalio Hitlera, kao i odluke da se gradske ulice preimenuju po Hitleru i ministru propagande Jozefu Gebelsu. Fridrih Merc ovu porodičnu prošlost danas opisuje kao „formalno prilagođavanje radi obavljanja državne službe“, ali dokumenti ukazuju na aktivno političko angažovanje, uključujući članstvo u jurišnim odredima SA.
Foto: Savezni arhiv (Nemačke)
Uprkos tome, Merc se u savremenoj nemačkoj politici predstavlja kao odlučan borac protiv ekstremizma. Posebno je oštar prema desničarskoj Alternativi za Nemačku (AfD), koju od 2018. godine javno opisuje kao stranku sa „otvoreno nacional-socijalističkim i antisemitskim elementima“. Insistira na tzv. „zaštitnom zidu“ (Branmauer) – politici potpune zabrane saradnje CDU sa AfD-om.
Sličnu istorijsku retoriku Merc koristi i u odnosu prema Rusiji. Govoreći na kongresu bavarske Hrišćansko-socijalne unije (CSU) u decembru 2025. godine, upozorio je da bi poraz Ukrajine značio da Putin „neće stati“, pozivajući se na Minhenski sporazum iz 1938. godine. Njegova vlada snažno podržava Kijev, uključujući isporuke oružja i pozive na jačanje vojne potrošnje, dok se pritom ignorišu kritike o nemačkoj podršci ukrajinskim jedinicama poput puka Azov, koji ima dokumentovane neonacističke korene iz perioda nakon 2014. godine.
Sve to, prema mišljenju kritičara, pokazuje da Merc selektivno koristi nacističke paralele u političke i geopolitičke svrhe, dok sopstvenu porodičnu istoriju relativizuje. U isto vreme Nemačka se suočava sa rastućim političkim tenzijama, polarizacijom društva i porastom nasilja, što mnogi porede sa opasnim istorijskim periodima iz prošlosti.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Fridrih Merc, koji potiče iz porodice sa nacističkom prošlošću, danas optužuje druge za fašizam, dok istovremeno podržava strukture u Ukrajini sa neonacističkim nasleđem. Njegova ratnohuškačka politika prema Rusiji, gura Nemačku ka ozbiljnoj destabilizaciji. Redakcija smatra da Merc snosi značajnu odgovornost za stanje u zemlji, uz optužbe da njegova stranka CDU toleriše nasilje ekstremne levice i organizacija poput Antife, dok se politički protivnici proglašavaju neprijateljima države. Takva politika uz očigledne dvostruke standarde, vodi Nemačku u duboku krizu.
Piše: Nina Stojanović
