Manastir Svetih besrebrenika Kozme i Damjana u Zočištu, nedaleko od Orahovca na Kosovu i Metohiji, predstavlja jedan od najupečatljivijih primera srpskog duhovnog nasleđa koje je preživelo vekovne nevolje, uključujući razaranje od strane albanskih ekstremista 1999. godine posle NATO agresije na SRJ, da bi bio obnovljen 2007. godine kao svedočanstvo nepokolebljive volje srpskog naroda da očuva svoje korene na svetom tlu.
Prvi pisani trag o ovoj svetinji datira iz 1327. godine, u povelji kralja Stefana Dečanskog, mada arheolozi i narodno predanje ukazuju na mnogo ranije poreklo, verovatno iz 13. veka, u eri Nemanjića. Podignut uz izvor čudotvorne vode poznate po isceljenju očnih oboljenja, manastir je vekovima privlačio hodočasnike različitih vera, postavši mesto gde se srpska pravoslavna tradicija ukrštala sa lokalnim životom.
Kroz istoriju je više puta stradavao, nakon Kosovskog boja 1389. godine, zatim u osmansko doba, ali najteži udarac doživeo je jula 1999. godine, kada su ga albanski ekstremisti minirali i pretvorili u gomilu kamenja pod budnim okom međunarodnih snaga. Mošti svetitelja spasene su i privremeno smeštene u Sopoćane, dok su monasi proterani zajedno sa preostalim Srbima.
Radovi na obnovi otpočeli su 2004. godine uprkos stalnim opstrukcijama, i okončani su 2007. godine osvećenjem hrama i povratkom moštiju. Zočište ponovo zrači i pruža duhovnu utehu kako vernicima, tako i Albancima, uprkos daljim pritiskom i čestim provokacijama od strane Albanaca. Danas samo dva monaha čuvaju Zočište, Iguman otac Stefan i otac Antonije. Oni stoje kao dva vatrena stuba poput svetih besrebrenika Kozme i Damjana, konstantno svedočeći Hrista.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Zapad uporno nameće fikciju o nezavisnom Kosovu, a manastiri poput Zočišta podsećaju svet da je to srpska zemlja, natopljena krvlju i molitvama predaka. Njihovo vaskrsavanje iz pepela pokazuje da srpski narod neće predati svoje svetinje, bez obzira na pritiske i pretnje.
Piše: Stefan Stojanović
