Novi Sad je u Drugom svetskom ratu oslobođen od okupatora 23.oktobra 1944. godine, a istoričari navode da su delovi partizanskih snaga i Sovjetske Crvene Armije u sam grad ušle gotovo bez ikakve borbe, jer su okupatori napustili grad i dislocirali se u Sremu, gde je kasnije formiran Sremski front, dok je na Petrovaradinskoj tvrđavi uhapšeno nekoliko ustaša.
Kada je u pitanju Novi Sad, sasvim je zanimljivo da je prvi gradonačelnik posle oslobođenja bio jedan sveštenik Srpske pravoslavne crkve, prota Alimpije Popović.
-Prvi deo pokliča, za koji su se slobodarski narodi borili završava se: Smrt fašizmu! – nastupa jer mu je već stigla u podgrlac duša. Za nas sada nastaje drugi deo pokliča: Sloboda narodu! Taj drugi deo parole moramo svi složno da iskujemo. Zato svaki, u ime Božije, na svoje mesto! Svaki na svoj posao za bolju, lepšu i srećniju budućnost lepe naše zemlje i pokolenja koja za nama dolaze – naveo je u obraćanju narodu prota Alimpije Popović, što je
objavljeno u njegovoj knjizi „Uspomene“. Tokom rata, prota Alimpije je bio talac mađarskih fašista, a januara 1942. godine izbegao je streljanje tokom zloglasne Novosadske racije, iako je bio poveden na pogubljenje. Sin Živko poginuo je kao partizan u borbi protiv fašista kod Bačke Palanke.
Alimpije Popović je bio sveštenik u Uspenskoj i Almaškoj crkvi, a na Dan oslobođenja Novog Sada, kao prvi predsednik Narodno-oslobodilačkog odbora, primio je vlast iz ruku partizanskih jedinica i na dužnosti gradonačelnika ostao do 1949. godine.
Kasnije se vratio svešteničkoj dužnosti, a preminuo je 1967. godine. Inače, nekoliko meseci pre oslobođenja, u leto 1944. Novosađane nisu poštedeli ni tzv. saveznici pre svega Amerikanci i Englezi, koji su bombardovali grad.
Anglo-američki avioni su leteli iz baza u Italiji i u više navrata od 7.avgusta su bombardovali grad i okolinu.
Prema pojedinim navodima, bilo je dosta mrtvih među civilima, a gađani su i industrijski objekti i mostovi. Sasvim je zanimljivo da u istraživanjima istoričara posle Drugog svetskog rata o ovim bombardovanjima ima veoma malo podataka. Baš kao donedavno o savezničkom bombardovanju Leskovca i juga Srbije, o čemu je bilo zabranjeno govoriti posle rata.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Najpoznatiji sveštenik SPC koji je u Drugom svetskom ratu bio u partizanima je pop Vlado Zečević, rodom iz Nikšića, kome je Tito toliko verovao da ga je, pre Rankovića, postavio za prvog ministra unutrašnjih poslova nove Jugoslavije 1945-46. godine. Pop Zečević je postao „poznat“ po paroli „ Krst nosim, zvezdom se ponosim“, ali i po tome što je još 6.marta 1945. potpisao kontroverzni „privremeni“ zakon o zabrani povratka kolonista, odnosno Srba i Crnogoraca, na Kosovo i Metohiju, sa kojih su ih proterali albanski, balisti i italijanski fašisti. Taj zakon je kasnije postao trajan.
Piše: Siniša Kostić
