Čudotvorna ikona manastira Hilandar, poznata pod imenom Neoboriva Stena, odnosno Gora Nerazrušiva, zauzima posebno mesto u duhovnoj i istorijskoj baštini srpskog naroda. Prema dostupnim podacima, potiče iz vremena cara Dušana, iz treće četvrtine XIV veka, a delo je ikonopisca srpskog porekla iz tadašnje Raške države.
Ova litijska ikona, na čijoj se poleđini nalazi poprsje Svetog Save, svedoči o dubokoj vezi između svetosavskog nasleđa i duhovnog života srpskog naroda. Jedno vreme boravila je u manastiru Filokal u Solunu, da bi danas bila čuvana u riznici Hilandara, na Svetoj Gori. Kao dan njenog naročitog proslavljenja ustanovljen je 28. jun po novom kalendaru.
Posebnost ove ikone ogleda se i u njenoj neobičnoj svetlosti. I pored proteka gotovo sedam vekova, ona je u potpunosti osvetljena, a svetlost koja je obasjava nema jasan izvor, već kao da izbija iz same njene suštine. Pozadina, oslikana u sivozelenim tonovima, podseća na strukturu kamena, što je u skladu sa ikonografskim prikazom Bogorodice kao Gore.
Na ikoni je prikazana Presveta Bogorodica, koja u naručju drži Bogomladenca Hrista, dok njen pogled odlazi u daljinu, noseći u sebi mir, ali i tihu tugu. Hristos, bez straha i kolebanja, posmatra Majku, nagoveštavajući duboko poverenje i božansku sigurnost. Oko njih su prikazani heruvimi i arhangeli, čime se dodatno naglašava nebeski karakter ovog svetog prikaza.
Iako su na pojedinim delovima vidljiva oštećenja, lik Bogomajke ostaje jasan i upečatljiv, kao simbol zaštite, nade i utehe. Ona se u narodu doživljava kao tvrđava potlačenih i pribeglište svih stradalnika.
Predanje kazuje da su se pred ovom ikonom srpski velikaši pričestili uoči Kosovske bitke 1389. godine, potvrđujući svoju vernost veri i otadžbini. Otuda i njen drugi naziv – Lazareva ikona.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Kroz vekove, ova svetinja ostala je simbol postojanosti i vere, podsećajući da ono što je istinski vredno ne prolazi, već traje u večnosti, kao zalog nebeskog carstva kojem je srpski narod kroz istoriju težio.
Piše: Stefan Stojanović
