Uništena crkva Svetog Vaznesenja Gospodnjeg na brdu Spasovica kod Nikoličevaca, podignuta posle slavne pobede kralja Stefana Dečanskog u bici kod Velbažda 1330. godine, danas stoji kao nema opomena istorije, simbol uzdizanja, ali i stradanja srpskog naroda, čije su svetinje često delile sudbinu njegovih ratova i podela.
Ova srednjovekovna zadužbina, podignuta u znak zahvalnosti za pobedu i spasenje, bila je građevina skladnih proporcija i izuzetne lepote. Pravougaona osnova, kupola koja se uzdizala nad centralnim delom u obliku grčkog krsta, trozidna apsida i dve kule iznad priprate svedočile su o razvijenoj graditeljskoj tradiciji srpske države tog doba. Zidana od lomljenog kamena i opeke, sa bogatim dekorativnim elementima, crkva je vekovima dominirala ovim krajem, šireći, kako beleže stari zapisi, „dobrotu svog pogleda“ po okolnoj zemlji.
Ipak, istorija nije bila blagonaklona. Iako je opstajala kroz vekove, pa čak i u vreme turske vlasti, crkva je konačno razorena 1913. godine, kada ju je bugarska vojska digla u vazduh. Time je nestao jedan od najznačajnijih simbola srpske pobede nad Bugarskom, ali i dragoceni spomenik kulture koji je povezivao prošlost sa sadašnjošću. Danas su ostali tek fragmenti – ruševine koje tek naznačavaju nekadašnju veličinu i lepotu.
Narodno predanje, međutim, čuva uspomenu. Priča o zvonu iz 1429. godine, koje je vojvoda Radoslav postavio na ovu svetinju, a kasnije preneto u Ćustendil, svedoči o kontinuitetu života i vere koji ni razaranja nisu uspela da izbrišu. Jednom godišnje, na Spasovdan, narod se i dalje okuplja oko ostataka hrama, obnavljajući duhovnu vezu sa mestom koje je vekovima bilo središte molitve.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Ruševine Spasovice danas nisu samo ostatak jedne crkve, već živi spomenik, opomena o posledicama bratoubilačkih sukoba, ali i svedočanstvo o trajnosti kulture i vere. Na ogoljenom brdu, iznad doline Strume, i dalje privlače pogled i bude misao: da ono što je građeno verom i nadom može biti srušeno silom, ali nikada u potpunosti zaboravljeno.
Piše: Stefan Stojanović
